Kiều Kiều Giai Nhân: Người ngoài cuộc dạo chơi thong thả, còn Kiều vất vả vượt tai ương.
Kiều Kiều Giai Nhân – Triển lãm Văn hóa Nghệ thuật được tổ chức bởi Đà Nẵng tui.
Là một người dõi theo các chương trình của Đà Nẵng tui từ mùa đầu tiên, khác với chủ đề chung mà Đà Nẵng tui đã theo sát từ những ngày đầu – thành phố Đà Nẵng, lần này, team chọn một đề tài mới – vượt ra khỏi cái tên, định hướng và khuôn khổ chủ đề của các mùa trước. Dù không khỏi có nhiều suy đoán về bước đi này của team, nhưng mình thấy đây là một lựa chọn đáng mong chờ.
Đến với Kiều Kiều Giai Nhân trong tâm thế của một người chỉ biết đến Truyện Kiều của Nguyễn Du trong phạm phi khuôn khổ của kiến thức Trung học, mình không đặt nặng khả năng thấu cảm và hiểu hết các chi tiết được gài gắm của Triển lãm. Vậy nên, các phân tích và cảm nhận trong chuyến thăm quan này, nếu có phần thiếu sót và chưa đủ sâu sắc, mình hy vọng sẽ được mọi người chỉ giáo thêm.
Đa tạ các huynh đệ tỉ muội. Ta cùng nhau bóc tách “Kiều Kiều Giai Nhân” nào ~
Không gian Triển lãm được chia thành 3 khu vực chính: Tài –Mệnh –Tâm. Mỗi khu vực có một nhiệm vụ riêng biệt, nhằm khắc họa những điểm chính về tài năng, số mệnh và tấm lòng của Thúy Kiều thông qua các tác phẩm nghệ thuật.
Ở những bước đi đầu tiên, người xem sẽ được mở màn bằng 4 tác phẩm: Cầm – Kì – Thi – Họa, tương ứng với 4 tài năng của Thúy Kiều.
Có một điểm khá dễ thương mà cũng vừa thành thật đến từ bạn tình nguyện viên (TNV) trong lúc mình đang ngắm nghía. Bạn có chia sẻ, trong quá trình nghiên cứu, đội ngũ chưa tìm được thông tin cụ thể loại đàn mà Thúy Kiều thuần thục, vậy nên, mọi người chọn đàn tỳ bà để thể hiện, đồng thời cũng là một thông tin trong mạch truyện mà team xây dựng cho câu chuyện về Thúy Kiều xuyên suốt triển lãm.
Ở Tài, thông điệp được truyền tải trực quan, một mở đầu nhẹ nhàng và dễ hiểu. Trong số các tác phẩm ở Tài, có lẽ gây ấn tượng mạnh nhất đến thị giác của phần lớn người xem, sẽ là tác phẩm Tranh (Digital Art), kết hợp AR (công nghệ thực tế ảo) của họa sĩ Hoàng Lập.
Bước sang Mệnh, điều mình ít mong chờ nhất, lại là điểm giúp mình kết nối và xâu chuỗi cả triển lãm lại với nhau một cách dễ dàng hơn. Ở mùa Đà Nẵng tui kì trước, mình không ấn tượng với phần video game, bởi lẽ dù có điểm chung về mặt chủ đề, video game ở Rong Rao không tạo được điểm nhấn, hay có một vị trí không thể thay thế được trong việc thể hiện thông điệp của triển lãm (trong lòng mình).
Tuy nhiên, sang đến Kiều Kiều Giai Nhân, sau khi hoàn tất trò chơi, mình thấy đây là điểm chốt quan trọng – đặc biệt dành cho những ai không biết hết về cả Truyện Kiều giống như mình. Mạch truyện được lồng ghép theo trình tự thời gian, dẫn dắt người chơi đi qua những mốc thời điểm, sự kiện, và những nhân duyên mà Thúy Kiều đã phải trải qua.
Đây là điểm sáng với mình với Mệnh (và Kì Kì Giai Nhân nói chung). Ngoài việc chiêm ngưỡng những tác phẩm sáng tạo, tinh tế, chuyên nghiệp cùng những kỹ xảo mới lạ, khả năng truyền đạt sườn sống của câu chuyện cũng là một điểm lớn cần được đẩy mạnh. Cái đẹp này sẽ được thay thế bằng (nhiều) cái đẹp khác, một cái chớp mắt ta dễ thay thế và quên đi. Nhưng cái đẹp lồng ghép cùng câu chuyện tầng tầng lớp lớp, cái thương cái cảm sẽ ở lại với người xem lâu dài hơn.
Không gian Mệnh tiếp tục với tác phẩm (kết hợp AR) Đứt Dây Phong Trần. Vừa hoàn thành trò chơi và nắm được số mệnh của Thúy Kiều, tác phẩm này khiến mình thêm phần cảm thán cho số mệnh của nàng. Đành rằng chọn kết liễu cuộc đời là một lựa chọn end-game dễ dàng cho số mệnh khổ ải này, nhưng nàng vẫn không thể. Đến chết cũng không được tự mình định đoạt. Khổ, quá khổ rồi.
Ngay tiếp đó là cụm tác phẩm 3D Art mang tên Lục Kiếp Hồng Nhan. Cụm tác phẩm này bao gồm 6 tác phẩm nhỏ, đại diện cho 6 nhân vật – được chia làm 3 cặp với góc nhìn đối lập nhau về một nhân vật chính duy nhất – Thúy Kiều.
Trân quý – ghét bỏ, bao dung – lợi dụng, chân thành – giả dối. Các cặp tranh lần lượt tạo nên những sự tương phản rõ nét về góc nhìn của những nhân vật cho Thúy Kiều tình thương, sự chở che, tình yêu, sự an yên và cả những sự sắp đặt, lừa dối đầy toan tính.
Bức tranh thứ 6 – về góc nhìn và mối quan hệ giữa Hồ Tôn Hiến và Thúy Kiều, cũng là tác phẩm được trình bày xuất sắc để khép lại Lục Sắc Hồng Nhan. Thúy Kiều thân tàn – âu cũng chỉ là một quân cờ nhỏ bé, bị chi phối cho mưu kế to lớn hơn của Hồ Tôn Hiến mà thôi.
Mình khá ấn tượng với tác phẩm này, khi Thúy Kiều được miêu tả ở trạng thái tệ nhất, bao quanh bởi hằng hà cơ số các cây kiếm mà cũng mang ý nghĩa như những sợi rối kéo dây Thúy Kiều trong trận chiến – trong ván cờ vây mà Hồ Tôn Hiến đang bày. Bàn cờ vây cũng là hình ảnh đại diện cho tài năng của Thúy Kiều ở Tài, tài năng của nàng, mà nay nàng lại trở thành một phần của ván cờ của tay người khác.
Ở Tâm, sự chú ý của mình lại tập trung vào tác phẩm đầu tiên của Tâm, tạo hình nhằm bật lên sự khác biệt giữa Kim Vân Kiều Truyện (Kim Vân Kiều) và Truyện Kiều (Nguyễn Du), tập trung vào phiên tòa giữa Thúy Kiều và Hoạn Thư ở 2 phiên bản truyện.
Xuyên suốt mạch truyện, có thể thấy được nàng Kiều đã chịu không biết bao nhiêu thử thách, tủi nhục, ngược đãi đến từ Hoạn Thư và Hoạn Bà. Vậy nên, việc đưa Hoạn Thư ra phiên tòa để xét xử, chưa tính đến kết quả cuối cùng, đều là chuyện dễ hiểu.
“Hoạn Thư hồn lạc phách xiêu,
Khấu đầu dưới trướng, liệu điều kêu ca.
Rằng: Tôi chút dạ đàn bà,
Ghen tuông thì cũng người ta thường tình,
Nghĩ cho khi gác viết kinh,
Với khi khỏi cửa dứt tình chẳng theo.
Lòng riêng riêng những kính yêu;
Chồng chung, chưa dễ ai chiều cho ai.”
Thấu hiểu là vậy, nhưng ở cương vị cũng là nữ giới, nếu đặt mình vào vị trí của Hoạn Thư, bất kể mối quan hệ giữa mình và chồng có như thế nào, cũng khó lòng chấp nhận việc người đàn ông của gia đình có một người phụ nữ khác. Lòng tốt, tình thương, ái dục, nàng ta nào có thể nắm bắt được hết lòng Thúc Sinh?
“Khen cho: Thật đã nên rằng,
Khôn ngoan đến mực nói năng phải lời,
Tha ra thì cũng may đời,
Làm ra thì cũng ra người nhỏ nhen.
Đã lòng tri quá thì nên,
Truyền quân lệnh xuống trường tiền tha ngay.”
Vậy nên, cái kết với Hoạn Thư mà Nguyễn Du xây dựng cho Thúy Kiều, thông qua sự so sánh ở 2 tác phẩm này, càng làm bật lên nhân cách của Thúy Kiều. Dẫu có tổn thương, có khổ đau vì những gì đã qua, nàng chọn sự vị tha và thấu cảm đến một người cùng thân phận nữ nhân.
Ngoài ra, Tâm còn kha khá các tác phẩm khác nhằm khắc họa Thúy Kiều thêm phần rõ nét. Tuy nhiên, khá tiếc rằng bản thân mình không cảm nhận được hết cảm xúc và thông điệp trong các tác phẩm còn lại, mãi đến khi ngồi xuống viết bài này, và đọc thêm các phần thơ tương ứng, mình mới hiểu được thêm sâu sắc dụng ý của tác phẩm và cảm nhận được nỗi niềm mà các nhân vật ẩn chứa. Vậy nên, phần còn lại của Tâm là một ẩn số dành cho người xem trực tiếp nhen ạ.
Đôi lời …
Cho đến lúc viết bài, mình mới ngồi xuống để suy ngẫm lại kĩ càng về buổi thăm quan ngắn của bản thân với Kiều Kiều Giai Nhân. Quả thật, nếu có nền tảng về Truyện Kiều tốt hơn, mình tin chắc trải nghiệm của mình với triển lãm có thể sẽ càng tăng được tính kết nối. Song, triển lãm cũng đã làm khá tốt việc cung cấp cốt truyện cơ bản, đủ để cho người tham dự có thể hiểu được các mảng phần chính, thông điệp mà triển lãm muốn mang đến.
Đà Nẵng tui cũng khéo léo tôn vinh các nghệ nhân nữ, chuyên gia nữ trong các lĩnh vực, ngành nghề ở miền Trung thân yêu ở phần không gian Ta – như là một phần mở rộng, tiếp nối những nữ nhân tài giỏi của nước Việt Nam.
Một điểm lưu ý nhỏ là các tác phẩm mình chia sẻ ở trên, chưa bao quát hết trải nghiệm của triển lãm Kiều Kiều Giai Nhân. Khuôn khổ của triển lãm còn kha khá các tác phẩm khác mà mình không nhắc đến, cũng như các trải nghiệm, workshop mà Đà Nẵng tui vẫn đang tiến hành quảng bá ^^.
Nhìn chung, với mình, triển lãm lần này của Đà Nẵng tui có sự đổi mới. Câu chuyện rõ ràng với sự dẫn dắt cụ thể, số lượng tác phẩm vừa vặn và tôn vinh được thông điệp của từng khu vực, từng ý chính; các tương tác (video games, AR) đều phục vụ cho thông điệp truyền tải câu chuyện. Song hành cùng với chuyến thăm quan, không thể bỏ qua BGM (background music) lắng đọng, thể hiện nốt thăng, nốt trầm và cao trào trong cuộc đời Thúy Kiều. Các bạn staffs cùng lời dẫn chuyện vừa đủ cũng góp phần không kém cho trải nghiệm lần này của mình. So với triển lãm gần nhất – Rong Rao, mình cho rằng đây là một sự chuyển mình tích cực.
Vậy nên, nếu bạn cũng yêu thích cái đẹp, yêu thích văn hóa lồng ghép cùng các tác phẩm nghệ thuật, thì đừng quên đặt lịch đến Kiều Kiều Giai Nhân, triển lãm sẽ còn kéo dài đến 21/09/2025 đóa ✨
Lời cuối, mình cảm ơn bạn đã dành thời gian đọc qua bài viết này của mình ✨. Bài dài ơi là dài nhưng mà bảo mình viết ngắn hơn thì không viết nỗi.
Để lại một bình luận